Πως να επιλέξετε τα κατάλληλα γεωυφάσματα

Λύσεις & Εφαρμογές · Γεωσυνθετικά

Το γεωύφασμα είναι το φθηνότερο υλικό του έργου και συνήθως το πρώτο που κόβεται στην προσφορά. Είναι επίσης το υλικό που, όταν επιλεγεί λάθος, φράζει την αποστράγγιση σε τρία χρόνια και υποχρεώνει σε εκσκαφή. Η διαφορά κόστους ανάμεσα στο σωστό και στο λάθος ρολό είναι μερικά λεπτά ανά τετραγωνικό· η διαφορά συνέπειας είναι ένα ολόκληρο έργο.

Βήμα 1 — Ποια λειτουργία ζητάτε

Το πρότυπο EN ISO 10318 ορίζει έξι διακριτές λειτουργίες. Ένα γεωύφασμα επιτελεί συνήθως περισσότερες από μία — το NW Standard καλύπτει τέσσερις — αλλά μία είναι η κύρια και αυτή καθορίζει την επιλογή:

Λειτουργία	Τι κάνει	Κρίσιμο μέγεθος
Διαχωρισμός	Εμποδίζει την ανάμειξη δύο στρώσεων διαφορετικής κοκκομετρίας	Αντοχή σε διάτρηση CBR
Διήθηση	Αφήνει το νερό να περάσει, συγκρατεί τα λεπτόκοκκα	Χαρακτηριστικό άνοιγμα πόρων O₉₀
Αποστράγγιση	Μεταφέρει νερό εντός του επιπέδου του υλικού	Υδραυλική μεταβιβασιμότητα
Ενίσχυση	Παραλαμβάνει εφελκυστικές τάσεις στο έδαφος	Αντοχή σε εφελκυσμό & επιμήκυνση
Προστασία	Θωρακίζει γεωμεμβράνη από διάτρηση	Μάζα ανά μονάδα επιφανείας & CBR
Έλεγχος διάβρωσης	Συγκρατεί το έδαφος σε πρανή και επιχώματα	Μάζα & αντοχή σε εφελκυσμό

Βήμα 2 — Τα δύο μεγέθη που κρίνουν την επιλογή

O₉₀ — το χαρακτηριστικό άνοιγμα πόρων

Είναι το μέγεθος κόκκου που το 90% των πόρων συγκρατεί. Ορίζει την ισορροπία ανάμεσα σε δύο αντίθετους κινδύνους:

• Πολύ μεγάλο O₉₀: τα λεπτόκοκκα διαπερνούν το ύφασμα και μεταναστεύουν στο αποστραγγιστικό υλικό, το οποίο φράζει από μέσα. Η αστοχία είναι σταδιακή και μη ορατή.
• Πολύ μικρό O₉₀: τα λεπτόκοκκα συγκρατούνται στην επιφάνεια του υφάσματος και σχηματίζουν στεγανό στρώμα. Η αστοχία εδώ είναι το ίδιο το ύφασμα.

Το σωστό O₉₀ προκύπτει από την κοκκομετρική καμπύλη του φυσικού εδάφους — όχι από το βάρος του ρολού. Δύο γεωυφάσματα ίδιου βάρους μπορούν να έχουν πολύ διαφορετικό O₉₀ ανάλογα με τη μέθοδο παραγωγής.

Μέσα στην ίδια σειρά όμως υπάρχει σταθερή σχέση, και είναι αντίστροφη. Παράδειγμα από τους πέντε τύπους του ESHA-DTF:

Τύπος	O₉₀ (μm)	Κατακόρυφη διαπερατότητα (×10⁻³ m/s)	CBR (N)
DTF 150	70	80	300
DTF 200	65	75	400
DTF 300	50	65	600
DTF 400	50	60	900
DTF 500	45	50	950

Διαβάζεται ως εξής: όσο βαρύτερο το ύφασμα, τόσο λεπτότερα φιλτράρει — αλλά τόσο λιγότερο νερό περνά. Από 150 σε 500 g/m² το O₉₀ πέφτει από 70 σε 45 μm, η διαπερατότητα όμως μειώνεται κατά 38%. Το «πιο βαρύ άρα πιο σίγουρο» είναι λάθος συλλογισμός: σε εφαρμογή διήθησης με υψηλή παροχή, η υπερπροδιαγραφή βάρους μειώνει την υδραυλική επίδοση.

Η αντοχή αντίθετα ακολουθεί το βάρος γραμμικά — CBR από 300 σε 950 N. Γι' αυτό η επιλογή γίνεται με δύο κριτήρια ταυτόχρονα και όχι με ένα.

CBR — αντοχή σε στατική διάτρηση

Καθορίζει αν το ύφασμα θα επιβιώσει της εγκατάστασης, που είναι σχεδόν πάντα η πιο βίαιη στιγμή της ζωής του: απόρριψη αδρανών από ύψος, διάστρωση με ερπυστριοφόρο, συμπύκνωση με δονητικό οδοστρωτήρα. Ένα ύφασμα σωστού O₉₀ που σκίστηκε κατά τη συμπύκνωση δεν επιτελεί καμία λειτουργία.

Ο κανόνας είναι πρακτικός: όσο πιο χονδρόκοκκο και γωνιώδες το υπερκείμενο υλικό και όσο πιο μαλακό το υποκείμενο έδαφος, τόσο υψηλότερο CBR απαιτείται.

Από αυτό προκύπτει ο κανόνας που ανατρέπει τη διαισθητική λογική: το βάρος καθορίζεται από τη μηχανική καταπόνηση κατά την κατασκευή, όχι από τη λειτουργία που θα επιτελεί μετά. Ενδεικτικά, από τη σειρά NW Standard:

Εφαρμογή	Ενδεικτικό βάρος
Φίλτρο αποστράγγισης κτιρίων	200–300 g/m²
Διαχωρισμός οδοποιίας	300–400 g/m²
Προστασία γεωμεμβράνης	400–600 g/m²

Βήμα 3 — Υφαντό ή μη υφαντό

	Μη υφαντό (βελονωτό)	Υφαντό (ταινίες)
Δομή	Τυχαία διάταξη ινών, βελονισμός	Ύφανση ταινιών σε πλέγμα
Διαπερατότητα	Υψηλή — τρισδιάστατο πορώδες	Χαμηλή — ανοίγματα μόνο στους κόμβους
Επιμήκυνση	Μεγάλη — προσαρμόζεται στο ανάγλυφο	Μικρή — μεγάλη αντοχή σε μικρή παραμόρφωση
Κύρια χρήση	Διήθηση, προστασία, διαχωρισμός	Ενίσχυση, διαχωρισμός υπό φορτίο
Τυπικά έργα	Αποστραγγιστικά, δώματα, ΧΥΤΑ, λιμνοδεξαμενές	Οδοποιία σε μαλακό υπέδαφος, χώροι στάθμευσης βαρέων

Η διαφορά αυτή αλλάζει και τον τρόπο τοποθέτησης, και εδώ γίνεται συχνά το λάθος:

• Μη υφαντό — τοποθετείται χαλαρά. Δεν τεντώνεται. Πρέπει να μπορεί να ακολουθήσει το ανάγλυφο και τις καθιζήσεις χωρίς να αναπτύξει τάσεις που θα το σκίσουν.
• Υφαντό ενίσχυσης — απαιτεί τάνυση. Η υψηλή αντοχή σε εφελκυσμό ενεργοποιείται μόνο με παραμόρφωση· τοποθετημένο χαλαρά δεν προσφέρει τίποτα μέχρι να καθιζήσει το έδαφος αρκετά ώστε να τεντωθεί.

Οι επικαλύψεις είναι επίσης θέμα υποστρώματος και όχι συνήθειας: 30 cm σε σταθερό υπόστρωμα, έως 100 cm σε μαλακά εδάφη, όπου η κίνηση κατά τη διάστρωση είναι μεγαλύτερη.

Βήμα 4 — Πολυμερές: PP ή PET

Η επιλογή πολυμερούς δεν είναι εμπορική. Καθορίζεται από το χημικό περιβάλλον στο οποίο θα ζήσει το υλικό:

• Πολυπροπυλένιο (PP): ανθεκτικό σε αλκαλικό περιβάλλον. Είναι η ασφαλής επιλογή σε επαφή με νωπό σκυρόδεμα, ασβεστούχα ή τσιμεντοσταθεροποιημένα εδάφη και κονιάματα.
• Πολυεστέρας (PET): υψηλότερο μέτρο ελαστικότητας και μικρότερος ερπυσμός — πλεονέκτημα σε μακροχρόνια ενίσχυση. Σε έντονα αλκαλικό περιβάλλον όμως η αντοχή του ελέγχεται, γιατί ο πολυεστέρας είναι ευάλωτος σε υδρόλυση σε υψηλό pH.

Το πεδίο ισχύος δηλώνεται ρητά στα φυλλάδια: το ESHA-DTF προβλέπεται για αντοχή ≥ 50 ετών σε φυσικά εδάφη με 4 < pH < 9 κατά EN 13438, και σε επαφή με φρέσκο σκυρόδεμα ή ασβεστούχο υπόστρωμα επιλέγεται πολυπροπυλένιο.

Ο κανόνας για το εργοτάξιο: ελέγξτε το pH πριν το βάρος. Σε έργο με τσιμεντοσταθεροποίηση ή επαφή με σκυρόδεμα, το ερώτημα «PP ή PET;» προηγείται του «πόσα γραμμάρια;».

Η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα: το δώμα

Όλη η λογική του O₉₀ στηρίζεται στην παραδοχή ότι υπάρχει έδαφος με λεπτόκοκκα προς συγκράτηση. Στο δώμα δεν υπάρχει. Εκεί το ζητούμενο αντιστρέφεται: το γεωύφασμα πρέπει να αφήσει το νερό να φύγει όσο πιο γρήγορα γίνεται, χωρίς να κρατήσει τίποτα πάνω από τη στεγάνωση.

Το FIBRANfilter SF32 είναι σχεδιασμένο ακριβώς γι' αυτό, με O₉₀ = 140 μm — το μεγαλύτερο της κατηγορίας — και υδατοπερατότητα V_H50 = 70·10⁻³ m/s. Φέρει σήμανση CE 0751 κατά δέκα εναρμονισμένα πρότυπα και προβλεπόμενη ανθεκτικότητα 100 ετών.

Η αντίστροφη ανάγνωση είναι εξίσου σημαντική και τη δηλώνει το ίδιο το φυλλάδιο: με 140 μm δεν ενδείκνυται ως φίλτρο λεπτόκοκκων εδαφών. Για αποστράγγιση υπογείων, οδοποιία ή ΧΥΤΑ επιλέγεται γεωύφασμα μικρότερου O₉₀. Το «καλό γεωύφασμα» δεν υπάρχει — υπάρχει το κατάλληλο για τη συγκεκριμένη διεπιφάνεια.

Βήμα 5 — Υπεριώδης ακτινοβολία

Όλα τα γεωυφάσματα της σειράς είναι σταθεροποιημένα έναντι UV κατά EN 12224, αλλά η σταθεροποίηση έχει όριο χρόνου έκθεσης — και οι δηλωμένες διάρκειες ζωής ισχύουν υπό αυτή την προϋπόθεση. Το φυλλάδιο του FIBRANfilter SF32 το θέτει ρητά: κάλυψη εντός δύο εβδομάδων από την τοποθέτηση, ώστε να ισχύει η προβλεπόμενη ανθεκτικότητα των 100 ετών.

Η πρακτική συνέπεια είναι απλή και συχνά παραβιάζεται: το ύφασμα καλύπτεται εντός του παραθύρου του φυλλαδίου, όχι όποτε φτάσουν τα αδρανή. Ρολά ξετυλιγμένα ένα ελληνικό καλοκαίρι έχουν χάσει μέρος της αντοχής τους πριν καν φορτιστούν.

Η σειρά της ARGYNET

Προϊόν	Τύπος	Το διαφοροποιητικό του
NW Standard	Μη υφαντό PP, βελονωτό	Η ευρύτερη κλιμάκωση: 80–600 g/m², CBR έως 7,4 kN, O₉₀ 90–128 μm · παράγεται στην Ελλάδα
SNW Superior	Μη υφαντό PP, θερμικά επεξεργασμένο	Το γεωύφασμα της διήθησης: πόροι από 60 μm με ελάχιστη ροή 45 l/m²·s
PNW Protection	Μη υφαντό PP, βαρύ	CBR έως 14 kN και βάρη έως 2.000 g/m² — τα υψηλότερα της σειράς
CNW Medium	Μη υφαντό PP, έγχρωμο	Το μόνο έγχρωμο: χρωματική κωδικοποίηση ζωνών
ESHA-DTF	Μη υφαντό PET	Πέντε τυποποιημένοι κωδικοί 150–500 g/m² με ονομαστικές τιμές ανά τύπο
NWR-100	Μη υφαντό PET ανακυκλωμένο	100% ανακυκλωμένες ίνες · χαμηλός ερπυσμός για μόνιμο φορτίο
FIBRANfilter SF32	Μη υφαντό PP	O₉₀ 140 μm — το μεγαλύτερο · για δώμα, όχι για έδαφος
WG High Flow	Υφαντό PP, ταινίες	Το μόνο που πραγματικά οπλίζει: 42–105 kN/m σε χαμηλή επιμήκυνση

Η κατηγορία διαθέτει φίλτρα ανά τύπο γεωυφάσματος, μηχανική κατηγορία CBR, πολυμερές και κύρια λειτουργία — δηλαδή αναζήτηση με τα μεγέθη της μελέτης και όχι με το όνομα του προϊόντος.

Το CNW Medium αξίζει σημείωση: το χρώμα δεν είναι αισθητικό. Σε πολυστρωματικό έργο η οπτική διάκριση επιτρέπει στον επιβλέποντα να επιβεβαιώσει με μια ματιά ότι τοποθετήθηκε το σωστό υλικό στη σωστή στάθμη — έλεγχος που διαφορετικά απαιτεί δειγματοληψία.

Σειρά μελέτης

1. Κύρια λειτουργία: διαχωρισμός, διήθηση, ενίσχυση ή προστασία. Καθορίζει τον τύπο πριν από κάθε αριθμό.
2. Κοκκομετρία φυσικού εδάφους: από αυτήν προκύπτει το απαιτούμενο O₉₀.
3. Συνθήκες εγκατάστασης: κοκκομετρία και γωνιώδεια υπερκείμενου, μέθοδος συμπύκνωσης — καθορίζουν το CBR.
4. Χημικό περιβάλλον: pH εδάφους, επαφή με σκυρόδεμα ή σταθεροποιημένα υλικά — καθορίζει PP ή PET.
5. Χρόνος έκθεσης σε UV: προγραμματισμός κάλυψης εντός του ορίου του φυλλαδίου.
6. Τεκμηρίωση: τεχνικό φυλλάδιο, δήλωση επιδόσεων και σήμανση CE — τα έγγραφα που ζητά ο επιβλέπων.

Μη Υφαντά — Διήθηση, Διαχωρισμός, Προστασία

Υφαντά — Οπλισμός & Διαχωρισμός υπό Φορτίο

Όταν το ζητούμενο είναι αποστράγγιση

Αν η μελέτη ζητά απαγωγή παροχής και όχι διήθηση, το υλικό ανήκει σε άλλη κατηγορία. Οι αποστραγγιστικές μεμβράνες φέρουν κωνικές διαμορφώσεις 5 έως 20 mm σε HDPE ή ανακυκλωμένο HIPS, με ή χωρίς προσυγκολλημένο γεωύφασμα φίλτρο — δηλαδή το γεωύφασμα είναι μέρος του προϊόντος, όχι εναλλακτική του. Οι διάτρητοι σωλήνες SN4 απάγουν το νερό εκτός έργου, εκεί που η μεμβράνη σταματά.

Το ύψος των κώνων δεν επιλέγεται με κριτήριο την αντοχή αλλά το διαθέσιμο πάχος διαστρωμάτωσης και τη διαχείριση νερού — παράμετρος που σε φυτεμένο δώμα κρίνει αν οι ρίζες θα αναπνέουν.

Όταν το ζητούμενο είναι ενίσχυση εδάφους

Το γεωύφασμα ενισχύει μέσω τριβής και διαχωρισμού· το γεώπλεγμα ενισχύει μέσω αλληλεμπλοκής των αδρανών στα ανοίγματά του. Σε επιχώματα, οδοστρώματα επί μαλακού υπεδάφους και οπλισμένα πρανή, τα δύο υλικά συχνά συνυπάρχουν: το πλέγμα παραλαμβάνει τις τάσεις, το ύφασμα κρατά τα λεπτόκοκκα εκτός της στρώσης βάσης.